Sociale vaardigheden-gids

Versie voor HAVO/VWO en HBO/Universitair




( Voor de gids voor mensen die geen autisme hebben om autisme te begrijpen, ga naar: Autisme gids )

Deze gids is geschreven omdat ik hier mede zelf een gebrek aan had, een duidelijke gids die ook uitlegt hoe het contact werkt, vooral geschreven vanuit het perspectief van iemand die zelf in een eigen wereld leeft. Er zijn wel gidsen te vinden, maar deze beschrijven hele specifieke situaties, waar je misschien nooit in terecht zult komen. Zo beschrijven ze, doe dit en dat in precies deze situatie. En wat als ik daar nooit in terechtkom? Dat is het hele probleem met de meeste van deze gidsen. Daarom heb ik het initiatief genomen om zelf een duidelijke gids te schrijven die meer de algemene regels beschrijft en vooral de onderliggende structuren (heel belangrijk om jezelf te leren redden! Als je andere mensen nog niet eens begrijpt lukt dit nooit) die je in andere gidsen niet snel tegenkomt. Deze gids is ook voor het grootste deel gratis beschikbaar, omdat je er niks mee opschiet als hij moeilijk te vinden is of als je er geld voor moet betalen om op een normale manier te mogen begrijpen waarom mensen doen wat ze doen.

Als deze gids ook nog in boekvorm uitgebracht wordt, zullen daar vooral alleen toevoegingen en extra's bijstaan, die vooral handig zijn voor degenen die écht nog méer willen verbeteren, maar om in het algemeen te begrijpen hoe alles werkt vind ik het van het grootste belang om de gewone gids gratis aan te bieden.



- Hoofdstuk 1 Begroetingen



Waarom begroeten mensen elkaar? De reden dat mensen elkaar begroeten is omdat het een manier is om aan te geven dat mensen elkaar kennen. Als mensen elkaar kennen zorgt dat ervoor dat mensen als groep beter kunnen overleven, net als in de natuur moeten mensen in groepen overleven en door elkaar te begroeten geven mensen aan hoe de groepsverhoudingen zijn.

Wie begroeten elkaar? Er is een verschil in wie wie begroet. De verhouding die mensen hebben bepaalt ook soms de groet en bepaalt of er gegroet wordt. Iemand die je bijvoorbeeld één keer hebt gezien en die iets niet erg belangrijks heeft gedaan, zal je niet begroeten omdat die je niet kent en omdat het niet om iets beduidend belangrijks ging. Als iemand je daarentegen één keer heeft gezien en je hebt iets belangrijks gedaan, zoals je persoonlijke problemen bespreken, dan is er een belang in de relatie die jullie tot elkaar hebben, waardoor er wel een begroeting zal plaatsvinden.

Vrienden - Vrienden begroeten elkaar sowieso. Vrienden kunnen verschillende soorten groeten gebruiken, die ook afhankelijk zijn van die vriendengroep. Een vriendengroep bestaat uit een verzameling relaties tussen mensen, vrienden, die op hun beurt weer dat gebruiken wat nieuw is, in de rage is, om de verhoudingen aan te geven. Vrienden kopen bijvoorbeeld een nieuwe mobiel als statussymbool en als een andere vriend die mobiel ook koopt hoort hij/zij erbij. Het is een manier om verhoudingen aan te geven. Zo kunnen begroetingen ook verschillen, maar wordt binnen een vriendengroep soms een vergelijkbare groet gebruikt. In feite is het een cultuur in het klein, zoals de groet in Oost-Europa kan verschillen van die in West-Europa, vormen vriendengroepen allemaal kleine gemeenschappen die verschillende groeten kunnen gebruiken of juist dezelfde.

Kennissen - Als je bijvoorbeeld op school bent, zul je bepaalde mensen kennen of andere juist niet. Mensen die je niet kent zullen je sowieso niet begroeten, met de reden dat ze niet weten wie je bent en als je iemand die je niet kent begroet komt dat een beetje vreemd over, omdat iemand daarmee de sociale verhoudingen verstoort. Dit geldt binnen onze cultuur, er zijn ook culturen waarin het juist heel normaal is om vreemde mensen te begroeten, maar binnen onze cultuur komt het vreemd over, verstoort het de normale verhoudingen en is het gevolg dat je sociaal uitgesloten kunt worden als je vreemde mensen begroet, omdat mensen hun groep willen beschermen van vreemde invloeden omdat die gevaarlijk kunnen zijn en je bent in dit geval een vreemde invloed.

Het is daarom belangrijk om alleen mensen die je kent te begroeten. Over wanneer je mensen kent en wie vrienden zijn gaat het volgende hoofdstuk.

Familie - Het is normaal om je familie te begroeten. Er is een zekere band tussen jou en je familie omdat jullie bij elkaar horen. Een familie is een groep binnen een samenleving die bij elkaar hoort en die ook staat tegenover andere groepen. Zo kunnen families een goede band met elkaar hebben of juist tegenover elkaar staan. Jij hoort zelf bij een familie en het hangt van de familie af hoe de onderlinge verhoudingen zijn. Dit verschilt, maar meestal is er een bepaalde relatie-verhouding in een familie en zullen neven of nichten met elkaar contact zoeken omdat ze binnen een veilige groep horen. Het hangt echter van de familie af of het ook een veilige groep is, sommige families zijn helemaal geen veilige groepen. Je familie begroet je normaal, maar als je band met je familie niet goed is en als je ruzie hebt met bepaalde familieleden moet je ze niet begroeten.

Wat is het belangrijkste bij begroetingen?

1. Als je een goede band met iemand hebt begroet je die persoon, als teken dat je een goede band hebt met elkaar.
2. Als je geen goede band hebt moet je die persoon niet begroeten, dit komt over als een vijandig signaal omdat je daarmee net doet alsof je een goede band hebt terwijl dat niet zo is, dit is een manier om de andere persoon in de maling te nemen.
3. Als je een persoon niet kent, begroet die persoon niet, omdat dat niet past binnen de sociale groep.
4. Begroetingen zijn bedoeld als welkomstbericht voor mensen, ze beginnen een interactie met elkaar via een begroeting. Soms althans, er zijn ook mensen die niet begroeten en meteen een interactie beginnen, maar als ze elkaar voor de allereerste keer zien, is het heel normaal om elkaar te begroeten.




- Hoofdstuk 2 Wie is een vriend?



Een vriend is iemand binnen een groep die een goede band met je heeft. Het is iemand waar je op kunt vertrouwen en die voor je klaar staat. Het is moeilijk te beschrijven wat een vriend precies is, omdat wat mensen eronder verstaan nogal verschilt maar de meeste van de volgende eigenschappen zijn aan vrienden toe te schrijven:

- Is te vertrouwen
- Staat voor je klaar / Als je problemen hebt word je geholpen
- Kun je mee lachen
- Zorgt ervoor dat je in contact komt met andere mensen (niet altijd)
- Laat je niet vallen (zal je vriend blijven als je er moeite in stopt en de ander ook)

Niet iedere vriend is te vertrouwen, niet iedere vriend staat voor je klaar, niet met iedere vriend kun je lachen omdat die misschien heel serieus is, niet via iedere vriend kom je in contact met andere mensen en niet iedere vriend zal je niet laten vallen, er zijn zelfs vrij veel mensen als vriend die dit doen.

Het zijn heel vaak autistische mensen die anderen het minst snel laten voelen doordat zij een bepaalde verplichting voelen om iemand te helpen, mensen die niet-autistisch zijn zullen en kunnen vaak doordat ze ook andere contacten hebben je sneller laten vallen. Ze kunnen je laten vallen omdat ze andere mensen hebben om op terug te vallen als ze problemen hebben en ze jou waarschijnlijk niet nodig hebben.

- Waarom hebben ze mij niet nodig?

De reden kan zijn dat je te weinig van jezelf laat zien. Als iemand je niet goed kent, is de vriendschapsband minder sterk maar kan zo iemand ook minder goed door jou worden geholpen als je weinig van jezelf naar buiten brengt, dit is het idee. Iemand die veel van zichzelf naar buiten brengt laat zien dat er geen blokkade is tussen die persoon en andere personen, zo wordt afgegeven dat die persoon open staat voor hulp uit zichzelf of hulp van anderen. Het probleem is dat dit soms het tegenovergestelde geval is. Mensen die heel erg veel over zichzelf naar buiten brengen kunnen dit doen om de schijn op te werpen dat zij klaar staan voor anderen, maar in werkelijkheid zoeken zij naar een groep om zichzelf aan vast te hechten door een bepaald idee over zichzelf naar buiten te brengen wat niet overeenkomstig met de werkelijkheid is, terwijl ze niet werkelijk zo hoeven te zijn. Er zijn ook mensen die heel gesloten zijn, maar als je om hulp vraagt juist zeer behulpzaam schijnen te zijn.

Een andere reden kan zijn dat je onaardig hebt gedaan, zij het bewust of onbewust. Als er onaardig gedaan wordt gedaan door andere mensen, wordt er een signaal afgegeven dat iemand het niet goed met je voorheeft, als deze onaardigheid niet als grap is bedoeld, of kan deze onaardigheid betekenen dat er iets met iemand mis is, dat die persoon niet goed in zijn vel zit of problemen heeft, dit vormt een bedreiging voor de groep en dus ook voor de andere persoon waardoor die persoon misschien niet meer met iemand om wil gaan. Dít is de reden waarom het belangrijk is om aardig te doen tegen andere mensen, omdat daarmee een signaal afgegeven wordt dat je het niet slecht voorhebt met andere mensen en dat je een goed persoon bent om mee om te gaan, ook qua positie in de groep.

Als mensen bijvoorbeeld horen dat ze dom zijn, lelijk of iets niet goed kunnen wordt er onaardig gedaan. Omdat je autistisch bent heb je van jezelf niet altijd door dat je onaardig doet, maar je moet jezelf dus aanleren om niet iets onaardigs te zeggen. Wat je kunt doen is het volgende: Maak voor jezelf een lijst van wat jij niet zou willen dat over jou gezegd wordt, bijvoorbeeld:

- Jij bent dom
- Jij bent lelijk
- Je ziet er niet uit

Bekijk die lijst, en let er dan op dat jij zeker wat er op die lijst staat niet tegen andere mensen zegt, maar let er ook op dat niet alles wat erop staat ook bij andere mensen zo is. Zo kan iemand een hele grote neus hebben. Mensen vinden het niet leuk als je dat zegt, omdat ze er niks aan kunnen doen. Mensen willen niet omgaan met iemand die onaardig is, zorg er dus voor dat je altijd zo aardig mogelijk probeert te doen door niet iets te zeggen of te doen wat onaardig is. Wat je kunt doen wat onaardig is is bijvoorbeeld:

- Mensen nadoen
- Mensen op hun schouder tikken en gauw weglopen
- Mensen aan hun oren trekken

Iemand die altijd negatief of onaardig is is een slecht element binnen de groep en zal geweerd worden mits deze persoon geen contact heeft met andere personen binnen de groep. Er is namelijk ook een tweede situatie, namelijk dat iemand onaardig doet maar juist wel vrienden heeft. Er zijn dus twee onderverdelingen te maken:

- Onaardige mensen met weinig of geen vrienden ==> slechte positie
- Onaardige mensen met veel vrienden ==> goede positie

De vraag is waarom onaardige mensen toch veel vrienden kunnen hebben en waarom hun positie dan toch goed is. De positie wordt bepaald door middel van het aantal contacten binnen de groep, omdat iemand met veel contacten binnen de groep de schijn opwerpt, waarbij niet zeker is of er sprake van is, dat hij of zij ook voor iedereen klaar kan staan in de groep en die personen kan helpen. Iemand die veel contacten heeft is iemand waarop veel verschillende mensen kunnen terugvallen, waardoor nog meer mensen bevriend willen worden met die persoon omdat er dus zekerheid lijkt te zijn dat op die persoon terug te vallen is. Een andere reden is dat een persoon met veel contacten iemand ook in contact kan brengen met veel mensen. Op deze manier kan het gebeuren dat iemand die ook al is deze persoon onaardig toch veel contacten heeft.

De vraag is waarom mensen dan nog bevriend willen blijven ondanks de onaardigheid. Daar zitten een aantal redenen achter, de eerste reden is dat iemand minder contacten heeft en op minder mensen terug kan vallen als hij/zij het contact verbreekt, daarnaast is contact verbreken een teken dat er iets mis is tussen twee personen, mensen die bevriend zijn met degene waarmee het contact verbroken is zouden daardoor ook geen contact meer kunnen willen, doordat zij steun geven aan degene waarmee het contact verbroken is, op deze manier moet men altijd rekening houden met het feit dat contact verbreken ten koste kan gaan van andere contacten wat een reden is waarom mensen contact houden met onaardige mensen.
Een andere reden is dat iemands status groter is bij meer contacten en iemand daardoor contact wil houden met een onaardig persoon, onder andere door het feit van contact met iemand maar ook om het feit dat iemand die onaardig is statusverhogend kan zijn. Een derde reden is dat men geen contact wil met aardige mensen of mensen die laag in de groep staan en daardoor contact zoekt met onaardige personen.

- Dit is het antwoord op waarom hun positie zo goed is. Een andere vraag is hoe deze mensen überhaupt vrienden kunnen maken ondanks hun onaardigheid. Dit draait dus om de beginsituatie, waarbij het contact met anderen begint en niet om de midden-situatie of de eind-situatie.

De begin-situatie:

Iemand die onaardig is zou vrienden kunnen krijgen doordat onaardigheid een teken is dat iemand andere mensen uit een groep aankan of omlaag haalt, waardoor iemands positie binnen de groep stijgt. Een andere reden is dat iemand zijn eigen positie veilig stelt door mensen die afwijken in de groep omlaag te halen en zo andere mensen aan te trekken om die persoon of personen omlaag te halen zodat binnen een groep de groepshiërarchie bepaald wordt.

Een andere reden die samenhangt met de eerste is dat iemand met onaardigheid laat zien dat die persoon potentiëel andere mensen kan beschermen binnen de groep. De onaardigheid heeft hier dus de functie van de groep beschermen.

Redenen:

- Andere mensen binnen de groep omlaag halen
- Bescherming bieden aan andere groepsleden

Midden-situatie:

De midden-situatie is reeds besproken vóór de eerste. De redenen nog eens opgesomd:

- Iemand kan op minder mensen terugvallen bij contact verbreken
- Contact verbreken draagt het risico dat contact met anderen moeilijker wordt
- Iemands status is groter bij contact met mensen die niet laag in de rangorde staan
- Contact met aardige mensen of mensen die laag in de groep staan is slecht voor de status

- Waarom verbreken mensen het contact met onaardige mensen?

Hoewel er zoals we reeds zagen goede redenen zijn waarom mensen contact willen hebben met onaardige mensen, komt het voor dat mensen het contact verbreken met onaardige mensen. Redenen daarvoor kunnen zijn is dat men de persoon niet kan vertrouwen, wat nadelig voor het zelf werkt als individu. Een tweede reden is dat als iemand liever contacten heeft met aardige mensen omdat iemand last krijgt van het geweten bij onaardige mensen, die iemand aan kunnen zetten tot het zelf onaardig doen, kan iemand besluiten om het contact te verbreken.

Eind-situatie:

- Iemand kan die persoon niet vertrouwen
- Iemand besluit met aardige mensen contact te hebben

- De andere vraag die we ons kunnen stellen is waarom mensen contact willen met aardige mensen.

Het lijkt een hele logische vraag, maar gezien het deel hiervoor is het niet helemaal logisch. De reden is hiervoor al min of meer gegeven, dat aardige mensen vooral wel te vertrouwen zijn. Hoewel dit ook niet altijd klopt, omdat aardige mensen ook nogal eens problemen kunnen hebben die ervoor zorgen dat iemand niet te vertrouwen is, dit ligt dan echter aan dat iemand zich er niet toe kan aanzetten om iets te doen. Er is hier dus een tegenstelling met de eerste, waar onaardige mensen niet willen helpen in sommige gevallen, kunnen aardige mensen zich er soms niet toe aanzetten om te helpen. Er zijn ook mensen die tussen aardig en onaardig invallen en wel willen helpen, maar hun positie in de groep in gevaar stellen en in theorie wel kunnen helpen, maar waardoor ze praktisch gezien een deel van hun positie verliezen. Een goed voorbeeld is iemand die bevriend is met een onaardig persoon met een hoge positie in dit geval en iemand ziet die gepest wordt (lage positie). Die persoon kan de gepeste wel helpen, maar daardoor verlaagt hij zijn status tot tussen degene die onaardig is en de gepeste, of zelfs tot het niveau van de gepeste, waardoor die persoon zijn positie in gevaar stelt. Toch kan die persoon wel willen helpen, maar het niet doen om de eenvoudige reden dat het teveel problemen brengt, omdat hij daarmee zijn eigen positie in de groep in gevaar brengt en daarmee de eigen overlevingskansen binnen de groep.


- hoofdstuk 3 Supermarkt en andere winkels bezoeken



Van alle vormen van sociaal contact, is deze vorm van contact nog het eenvoudigste en de soort waarover je je het minste zorgen hoeft te maken.

Het is lastig om bijvoorbeeld naar de stad te gaan en contact te moeten leggen met mensen om boodschappen te doen, toch is dit nodig, en een stuk makkelijker dan dat uit de voorgaande hoofdstukken. Als je naar de supermarkt of andere winkels gaat, is het grote voordeel dat je geen rekening hoeft te houden met allerlei ingewikkelde sociale codes, omdat het gedrag van verkopers erop gericht is om iets te verkopen aan mensen, dat kan als men net en aardig is en daarom houdt men zich altijd aan vaste regels ten opzichte van de klanten, klantvriendelijkheid. Zo begroeten ze je normaal gezien als je de winkel binnenkomt en soms zullen je vragen of ze je ergens mee kunnen helpen. Dit doen ze om het bezoek voor klanten fijner te maken door het gevoel op te wekken dat iemand je wil helpen. Als je iets ziet wat je graag wilt kopen, is het de bedoeling om naar de kassa te gaan om het te kopen, maar dit is vrij logisch. Wat je daarna moet doen is nog vrij goed aan te leren zonder met van alles rekening te moeten houden, je kunt namelijk leren dat je sowieso moet beginnen met het zeggen van 'goedendag' of 'hallo', als teken dat je een contact hebt met degene waarbij je afrekent, vervolgens zou je bijvoorbeeld kunnen zeggen: 'Kan ik dit afrekenen?' of 'Ik zou dit graag willen kopen.', begin nooit over hoe interessant je het vindt en daarover hele gesprekken op te hangen. Daarvoor is de persoon achter de kassa niet. Dit verschilt echter per winkel. Als jij nieuw bent als klant moet je dit zeker niet doen, als je echter een klant bent die er vaak komt is het contact wat vrijer en ken je elkaar, waardoor dit weer wel makkelijker kan, doe dit dan ook alleen bij mensen die je kent en als er een vriendelijkheid in het contact bestaat, niet als het onpersoonlijk blijft. Als je klaar bent met afrekenen is het gepast om te zeggen: 'Dank u wel' of 'Bedankt', volgens de etiquette (sociale regels die afgesproken zijn). Het handige aan het winkelen is dat je jezelf nooit erg hoeft in te spannen, omdat je vooral via deze vaste regels overal wel terecht kunt en je nooit zorgen hoeft te maken over dat je fouten in het gedrag maakt.

Het enige waar je rekening mee moet houden is dat je jezelf inhoudt en als je iets ziet wat je echt boeit daar geen hele gesprekken over begint, omdat de mensen die in de winkel werken daar niet in de eerste plaats voor zijn, alleen als zij er ook over verder praten en je merkt dat zij er óók interesse in hebben zou je er kort over verder kunnen gaan. Let er ook op dat als een winkel sluit, de medewerkers ook graag willen afronden en dat je dus ook zelf op tijd afrondt, zoek uit wat je moet hebben en koop dit dan ook vervolgens, maar laat de medewerkers niet te lang wachten om weg te kunnen, hierdoor zou je een vervelende klant kunnen worden. Hiervoor moet je ook uitkijken bij winkels, namelijk dat je geen vervelende klant wordt door het overtreden van regels of altijd veel te lang in de winkel te blijven. Dit is belangrijk: In winkels gelden altijd regels en zorg ervoor dat je die niet overtreedt, dan kun je je prima reden. Meestal is het zo dat als je rondkijkt en koopt wat je wilt dat je hiermee nooit de fout in zult gaan. Als een winkel echter vraagt om je aan bepaalde regels te houden en je overtreedt deze regels wegens het gebruik van logica, dit geen goed idee is. Ook al weet jij het beter, jij leidt de winkel niet en jij hebt de regels niet bepaald, daarom moet je je daar ook aan houden ook al kloppen de regels niet, als je het echt zwaar oneens bent met de regels kun je besluiten de winkel te boycotten en hem gewoon niet meer te bezoeken waardoor de winst omlaag gaat, als de regels in overtreding zijn met de regels die winkels mogen maken zou je bezwaar kunnen aantekenen over de regels.




Een samenvatting van de regels uit dit hoofdstuk is:

- Als ik een winkel binnenkom, is het belangrijkste datgene uitzoeken wat ik wil kopen en afrekenen
- Ik zeg gedag, ik vraag vervolgens of ik datgene kan kopen en tenslotte bedank ik.
- Ik blijf niet te lang in een winkel
- Ik overtreed niet de regels die in de winkel gelden
- Voel je nooit verplicht om iets te kopen




Hoofdstuk 4 Hoe en met wie deel ik mijn interesse?




Je interesse delen, het is iets wat je graag doet, maar het kan de nodige problemen opleveren. Problemen opleveren? Maar mensen vinden het toch juist leuk als ik sociaal contact leg? En dat is toch juist iets wat andere mensen ook leuk vinden? Dit klopt dus niet, ook al zal dat je verbazen.

Je kunt sowieso met je vrienden interesses delen. Als ze niet geïnteresseerd zijn, laten ze dit merken door zuchten, rollende ogen of je niet aankijken, let heel goed op deze signalen! Dit zijn de meestgebruikte signalen om te laten merken dat mensen niet in je geïnteresseerd zijn of eigenlijk niets van je moeten hebben. Waarom laten mensen dit merken door zuchten, rollende ogen of je niet aankijken? Met zuchten onderbreekt iemand je in feite, omdat mensen niet zomaar door je heen willen praten, maar ook niet stil zijn omdat ze dan niks laten merken, kiezen mensen er vaak voor om te zuchten. De rollende ogen zijn een teken dat mensen je eigenlijk niet aan willen kijken, ze kunnen echter ook betekenen dat mensen je dom vinden. Dit heeft te maken met het stereotype beeld dat domme mensen lang na moeten denken en met hun ogen omhoog kijken, dit wordt onbewust geïmiteerd bij het rollen met de ogen om te laten merken dat je volgens die mensen niet slim bent. Het je niet aankijken is een manier om te laten merken dat iemand eigenlijk geen contact met je wil. Iemand die contact met je wil zal je aankijken, oogcontact is namelijk een manier om te laten merken dat je een verbinding met elkaar hebt, je ogen zijn namelijk datgene waarmee je waarneemt, waarmee je verbinding met de wereld maakt. Door andere mensen aan te kijken geef je het signaal af: Ik heb contact met jou. Daarom moet je ook niet zomaar naar vreemden kijken, omdat dit het signaal af kan geven: Ik heb contact met jou, zonder dat die mensen dat willen. Dit kan hele verkeerde signalen afgeven.

Als vrienden je aankijken en vooral als ze verder vragen naar je interesse is dit een signaal van: Ik ben geïnteresseerd in jou. Iemand die verder vraagt maakt je duidelijk dat hij of zij meer wil weten. Pas echter op, mensen kunnen ook verder vragen om de schijn op te wekken dat ze geïnteresseerd zijn, dit doen ze vaak met algemene vragen. Als je het bijvoorbeeld hebt over sport als interesse en er worden geen specifieke vragen gesteld, maar meer algemeen zoals: Hoe werkt voetbal, is dit een teken dat iemand wel meer wil weten misschien, maar niet echt geïnteresseerd net zoals jij dat bent. De meeste mensen die echt geïnteresseerd zijn zullen echter meer dan één vraag verder vragen en ook zelf over het onderwerp uitweiden. Laat daarbij de ander ook uitpraten, als je merkt dat iemand een paar seconden stopt met praten, dus echt meer dan 2 seconden, kan dat betekenen dat die persoon het verhaal heeft afgerond, als de persoon echter een signaal afgeeft dat hij of zij nog nadenkt, zoals bij mompelen, als iemand bijvoorbeeld het geluid: eeeehhh, maakt, is dit een teken dat die persoon niet onderbroken moet worden want hij of zij denkt nog na.

Naast je vrienden, kun je interesses soms met je ouders delen, onder andere afhankelijk van je interesse en of het je ouders ook interesseert, maar ook met sommige docenten kun je je interesses delen. Niet met iedere klasgenoot of collega kun je je interesse delen. Met sommigen echter wel. Vooral als mensen oogcontact met je maken en stil zijn is dat een signaal dat ze naar je luisteren. Als mensen echter stoppen met je aan te kijken en met anderen beginnen te praten of als niemand reageert, is dit een slecht signaal en moet je onmiddelijk stoppen met praten of je brengt jezelf in de problemen.

Een hele belangrijke regel is vooral dat, ookal is dit onnatuurlijk voor je, je mensen niet afkraakt of beledigt als ze het niet begrijpen. Niet iedereen is slim en ook vooral niet iedereen is geïnteresseerd. Als je mensen zegt: Snap je dat niet eens? Kan dat overkomen alsof je jezelf boven die mensen stelt en willen ze misschien geen contact meer met je. Het beste is dus ook dat als mensen je een vraag stellen die in jouw ogen dom is, dat je die vraag gewoon normaal beantwoordt en jezelf tegenhoudt om te zeggen: Dat is wel een domme vraag. Voor de meeste mensen is het namelijk geen domme vraag, want de meeste mensen snappen er ook niks van.

Met kennissen kun je soms ook je interesses delen, maar dan moet je wel een wat nauwer contact hebben, elkaar meer dan circa 2 keer gesproken hebben. Je kunt het ook heel kort over je interesse hebben de eerste of tweede keer en uitgebreider de volgende keren. Niet iedereen heeft behoefte om bij een eerste gesprek met allerlei feitenkennis geconfronteerd te worden, probeer dan ook begrip te tonen. Als iets voor de gemiddelde mens niet te begrijpen is, leer jezelf dan ook een simpele uitleg aan en probeer ook te vragen als er gewoon geen reactie komt: Snapt u/snap je wat ik bedoel? De meeste exacte vakgebieden zijn voor de gemiddelde mens onbegrijpelijk, hou hier ook rekening mee, iemand begrijpt geschiedenis beter zonder voorkennis dan wat E=MC kwadraat betekent.

Een samenvatting van de regels van dit hoofdstuk:

- Oogcontact en stil zijn is een teken dat mensen interesse tonen.
- Rollende ogen, zuchten en negeren (niet aankijken) zijn tekenen dat iemand geen interesse heeft.
- Je interesse bepaalt in hoeverre mensen het kunnen begrijpen, begin niet over onbegrijpelijke zaken te praten.
- Exacte vakken zijn moeilijker dan bv. geschiedenis te begrijpen, verduidelijk altijd bij iemand die er geen verstand van heeft.
- Als mensen terugpraten en je vragen stellen dan betekent dit vaak dat ze interesse hebben.
- Zeg nooit tegen mensen: Wat dom dat je dat niet snapt of iets in die trant!


Hoofdstuk 5 Oogcontact

Het oogcontact is een erg belangrijk signaal. Babys maken vaak al oogcontact met hun ouders en met mensen, dit doen meisjes vaker dan jongens. Bij autistische kinderen komt het vaak voor dat die geen oogcontact met mensen maken, omdat ze niet erg geïnteresseerd zijn in menselijk contact. Hiervoor zijn verschillende theorieën, een van de theorieën is dat autistische kinderen bij de geboorte zo overprikkeld raken en zoveel gevoelens ervaren, ook gevoelens van andere mensen, dat ze zich er totaal voor afsluiten en zich daardoor niet meer kunnen inleven. Een andere theorie is dat autistische mensen zich door hun gebrek aan inleving niet interesseren voor andere mensen, bij deze theorie zijn echter kanttekeningen te plaatsen. Bij de meeste autisten is het zo dat ze een sterke band voelen met andere mensen, ze tonen liefde voor hun ouders bijvoorbeeld en hebben het beste met anderen voor, het probleem is dat ze zich niet kunnen inleven in waarom mensen bepaald gedrag vertonen. Waarom mensen doen wat ze doen. Omdat autistische babys dit niet snappen, gaan ze zich dus logischerwijs meer op hun omgeving richten dan op andere mensen. Via dit hoofdstuk kun je er echter achterkomen waarom je, als je dat wilt, jezelf oogcontact aan zou kunnen leren.

Zoals je al las in hoofdstuk 4, is oogcontact een signaal dat je een verbinding hebt met iemand. Laten we een ander voorbeeld nemen. Als jij een boek leest over je favoriete onderwerp, dan krijg jij daar een verbinding mee, jij leest er namelijk over, maar anderzijds is jouw favoriete onderwerp opeens opengesteld voor jou. Als jij bijvoorbeeld een boek leest over iets wat je niet interesseert, dat kan bijvoorbeeld sport zijn, dan heb je geen enkele verbinding met jouw favoriete onderwerp. Als je echter een boek leest over jouw favoriete onderwerp, dan is er opeens een band tussen jou en het onderwerp. Zo werkt het ook bij mensen, alleen is het verschil dat mensen ook kunnen denken, terwijl jouw onderwerp op zichzelf vaststaande feiten zijn en niet na kan denken. Dit is anders bij een huisdier, waarvan je het contact ermee kunt vergelijken met het contact met mensen.

Je kunt ook de keuze maken om géén oogcontact te maken als je dat vervelend vind. Het voordeel is dat je meer jezelf kunt zijn als je het echt niet wilt en het voor jou oncomfortabel is. Een ander voordeel is dat het je misschien meer tot rust brengt en je je meer op andere zaken kan richten. De nadelen zijn echter dat de omgeving je vreemd kan vinden, omdat je een gesloten houding hebt als je geen oogcontact maakt, daarnaast hebben mensen het idee dat ze geen contact met je kunnen maken. Dit kan pesten in de hand werken omdat mensen dan denken dat ze je uit de groep moeten weren omdat je niet in de groep past, hier hoeft echter niet altijd sprake van te zijn. Het is je eigen keuze of je oogcontact wil maken, maar hou er rekening mee dat het belangrijk is en dat het erg voordelig kan zijn in je leven als het je lukt, omdat je er een stuk normaler door overkomt en mensen sneller contact met je willen maken, maar je ook sneller met rust laten dan als je het niet doet en mensen het idee krijgen om je daardoor te pesten.

Als je oogcontact maakt is dat een teken dat je verbinding met elkaar hebt. Zoals ik eerder uitgelegd heb, heeft dat ermee te maken dat de waarneming van mensen via de ogen het middel is waarmee wij de wereld begrijpen en dus ook elkaar duidelijk kunnen maken dat we elkaar willen begrijpen, door een verbinding met elkaar te beginnen. Het probleem is echter voor veel mensen met autisten dat het moeilijk voor ze is om oogcontact te maken, want dit is heel onvoorspelbaar, hoe zal de ander reageren? Hiervoor is een truc die je misschien al vaker gelezen hebt, namelijk dat je niet recht in de ogen kijkt, maar ertussen, omdat het verschil voor de ander niet echt opvalt maar je daarmee kunt voorkomen dat je schrikreacties geeft door onverwachte reacties. Let vervolgens goed op de gezichtstrekken, omdat die signalen afgeven wat iemand duidelijk wil maken. Mensen zijn wat dat betreft niet veel anders dan dieren. Als een aap een andere aap slaat of als een hond harde geluiden maakt, doen ze dat niet zomaar, er zit een reden achter. Die reden is vaak dat ze iets aan andere apen of honden, of aan andere soorten dieren of mensen (hoewel mensen feitelijk ook dieren zijn, maar dat terzijde) duidelijk willen maken.

Hou er rekening mee dat mensen ook altijd signalen afgeven en dat daar een reden achterzit. Wat bij mensen de reden kan zijn van hun signalen staat in het volgende hoofdstuk beschreven.

De belangrijkste regels uit dit hoofdstuk:

- Oogcontact betekent dat je een verbinding met iemand wil maken
- Oogcontact is niet iets wat veel autisten als baby doen, maar je kunt het wél aanleren, het is niet zo dat je het nooit kunt :)
- Als je er moeite mee hebt en kan schrikken van de reacties van andere mensen, probeer dan tussen de ogen te kijken
- Als je geen oogcontact maakt, kan dat ook, maar dan vindt de omgeving je wel vreemder, het is je eigen keuze

Hoofdstuk 6 Gezichtsuitdrukking



Hoofdstuk 7 Een gesloten houding



Met de